Rynek Staromiejski Toruń

Rynek Staromiejski w Toruniu to niemal kwadratowy plac o wymiarach 105 na 109 metrów, który od XIII wieku stanowi serce miasta. W jego centrum góruje potężny ratusz z charakterystyczną wieżą, a wokół stoją kolorowe kamienice, w których mieściły się niegdyś apteki, domy kupieckie i siedziby cechów. To miejsce, gdzie historia spotyka się z codziennym życiem – turyści fotografują pomnik Kopernika, studenci popijają kawę w ogródkach, a uliczni muzykanci grają pod Dworem Artusa.

Historia placu od średniowiecza do dziś

Plac wytyczono między 1252 a 1259 rokiem, choć nie był to pierwszy główny plac Torunia – początkowo tę funkcję pełniło miejsce, gdzie dziś stoi kościół katedralny. Szybko jednak nowy rynek przejął prymat i stał się centrum handlowego życia miasta.

Już w XIII wieku stanęły tu pierwsze budowle śródrynkowe – sukiennice, ławy chlebowe, waga miejska i wieża rynkowa o wysokości 23 metrów. Pod koniec XIV wieku wielki mistrz zakonu krzyżackiego nadał miastu przywilej na budowę ratusza. Powstał wtedy jednopiętrowy budynek w kształcie czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem, a istniejącą wcześniej wieżę podwyższono do 40 metrów i włączono w nową architekturę.

Rynek pełnił przez wieki różne funkcje. Był oczywiście miejscem handlu – jeszcze w okresie międzywojennym w dni targowe zapełniał się kupcami i ich towarem. W zachodniej części, zwanej placem turniejowym, odbywały się imprezy okolicznościowe miasta. Mniej chwalebną kartą historii były publiczne egzekucje i wymierzanie kar na pręgierzu, które również miały tu miejsce.

W kamienicy pod numerem 4 od 1389 do 2011 roku działała najstarsza w Europie i druga na świecie nieprzerwanie funkcjonująca apteka. Aptekę Królewską założył aptekarz Albert, który przybył z Wrocławia. Kamienicę łatwo rozpoznać po złotym orle na fasadzie.

Co zobaczyć na Rynku Staromiejskim

Ratusz Staromiejski to absolutna dominanta placu i jeden z największych tego typu obiektów na świecie. W obecnym kształcie funkcjonuje od 1391 roku, a wieża pochodzi z 1385 roku. Po drugiej wojnie światowej urządzono w nim Muzeum Okręgowe, które prezentuje zbiory sztuki średniowiecznej, nowożytnego malarstwa polskiego i toruńskiego rzemiosła. W sezonie można wejść na wieżę – z wysokości 40 metrów roztacza się świetny widok na całą starówkę i wijącą się Wisłę.

Dwór Artusa w południowej pierzei rynku (numer 6) to budynek z 1891 roku wzniesiony w stylu neorenesansowym. Stoi na miejscu dawnego średniowiecznego Dworu Artusa, w którym podpisano II pokój toruński. Po ostatnim remoncie wielka sala koncertowa i balowa odzyskały dawny blask. Dziś budynek jest siedzibą Centrum Kultury Dwór Artusa, gdzie odbywają się koncerty i wystawy.

Kamienica Pod Gwiazdą (Rynek 35) to jedna z najładniejszych toruńskich kamienic. Choć powstała w średniowieczu, obecny wygląd zawdzięcza barokowej przebudowie. Obecnie mieści się w niej Muzeum Sztuki Dalekiego Wschodu.

Pałac Meisnera (Rynek 7) zbudowano w 1739 roku dla burmistrza toruńskiego i burgrabiego królewskiego Jakuba Meisnera. Należał do najwspanialszych XVIII-wiecznych pałaców w mieście. Wzniesiony w stylu późnego baroku, pod koniec XIX wieku przeszedł przebudowę na klasycystyczny.

Zachodnią pierzeję rynku zamykają kościół Ducha Świętego i neogotycki gmach poczty. Pod numerem 10 znajduje się dawna Komendantura Twierdzy Toruń z 1820 roku, zbudowana na miejscu rozebranych kamienic patrycjuszowskich.

Pomniki i rzeźby na placu

Ponad 150 lat temu na rynku stanął pomnik Mikołaja Kopernika – najsłynniejszego mieszkańca Torunia. To jedno z najbardziej fotografowanych miejsc w mieście, punkt obowiązkowy na trasie każdego turysty.

Drugi pomnik to posąg grającego na skrzypcach flisaka, który nawiązuje do starej toruńskiej legendy. To mniej oczywista, ale równie ciekawa część historii tego miejsca.

Rynek jako centrum życia miasta

Dziś plac nieustannie tętni życiem. Latem stoliki restauracyjnych ogródków zapełniają się turystami i mieszkańcami, pojawiają się uliczni grajkowie i kuglarz. Jest głośno, kolorowo i międzynarodowo. Choć toruński rynek jest znacznie mniejszy od krakowskiego, razem z labiryntem okolicznych wąskich i krętych uliczek tworzy przestrzeń, w której łatwo stracić poczucie czasu.

Wieczorem atmosfera zmienia się całkowicie. Gdy zapala się światło latarni, zabytkowa część miasta nabiera wyjątkowego charakteru. Oświetlony ratusz i kamienice tworzą scenografię, która przenosi w czasie.

Przez pewien czas rynek był komunikacyjnym sercem Torunia – miejscem postoju konnych omnibusów, rozwidlenia linii tramwajowych, a na początku XX wieku pierwszym postojem taksówek.

Dla kogo jest Rynek Staromiejski w Toruniu

To miejsce dla wszystkich bez wyjątku. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do spacerów i lody w licznych kawiarniach. Miłośnicy historii mogą godzinami studiować detale architektoniczne kamienic i zagłębiać się w muzealnych zbiorach. Studenci i młodzi ludzie spotykają się tu na kawę, a wieczorem rynek staje się punktem wyjścia do dalszej eksploracji miasta.

Fotografowie – zarówno amatorzy jak i profesjonaliści – znajdą tu niezliczone kadry o każdej porze dnia. Szczególnie efektowne zdjęcia powstają o zmierzchu i po zmroku.

Praktyczne informacje dla zwiedzających

Sam rynek jest dostępny bezpłatnie przez całą dobę – to plac publiczny, po którym można swobodnie spacerować. Wstęp do Muzeum Okręgowego w ratuszu kosztuje 20 zł normalny i 15 zł ulgowy (dane z 2024 roku). Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli, w poniedziałki nieczynne. W sezonie turystycznym można wejść na wieżę ratuszową – otwarta jest od wtorku do niedzieli, wstęp wliczony w bilet do muzeum.

Dojazd do rynku jest prosty – znajduje się on w samym centrum Starego Miasta. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, najlepiej zostawić go na jednym z parkingów przy obrzeżach starówki (parking przy bulwarze, parking Cosmopolis) i przejść kilka minut pieszo. Rynek jest strefą dla pieszych.

Z dworca głównego PKP można dojść pieszo w około 15-20 minut przez ulicę Legionów i most im. Józefa Piłsudskiego. Alternatywnie kursują autobusy miejskie – przystanek Plac Rapackiego znajduje się tuż przy starówce.

Na zwiedzenie samego rynku warto przeznaczyć minimum godzinę – dwie, jeśli chcesz spokojnie obejrzeć kamienice i wypić kawę. Jeśli planujesz wejście do muzeum w ratuszu, dodaj kolejne 1-2 godziny. Całe Stare Miasto z rynkiem jako punktem centralnym to spokojnie pół dnia zwiedzania.

Najlepiej przyjechać w dzień powszedni poza sezonem wakacyjnym, jeśli chcesz uniknąć tłumów. Latem, szczególnie w weekendy, rynek bywa bardzo zatłoczony. Z drugiej strony właśnie wtedy atmosfera jest najbardziej żywa – z ulicznymi muzykami, artystami i pełnymi ogródkami restauracyjnymi.