Stała Wystawa Solnictwa

W podziemiach Teatru Miejskiego w Inowrocławiu kryje się miejsce, które przenosi odwiedzających wprost do wnętrza kopalni soli. Stała Wystawa Solnictwa to nie tylko zbiór eksponatów, ale przede wszystkim opowieść o mieście, które przez stulecia żyło z wydobycia białego złota. Ściany wyłożone autentyczną solą kamienną w odcieniach różu, czerwieni, bieli i szarości tworzą klimat, którego nie da się odtworzyć w żadnym muzeum naziemnym.

Wystawa powstała w 2011 roku, dokładnie w dwudziestą piątą rocznicę zamknięcia kopalni Solno. To właśnie tej dwudziestowiecznej kopalni poświęcona jest większość ekspozycji, choć historia solnictwa na Kujawach sięga znacznie dalej – aż do średniowiecza.

Historia kopalni Solno i jej zamknięcie

Kopalnia Solno rozpoczęła działalność w dwudziestoleciu międzywojennym i przez dziesięciolecia była sercem przemysłu w Inowrocławiu. Funkcjonowała aż do 1986 roku, kiedy podjęto decyzję o jej zalaniu. Powód? Wyługowane komory kopalni zaczęły stanowić potencjalne zagrożenie. Czy była to słuszna decyzja, do dziś budzi dyskusje wśród mieszkańców.

Zamknięcie kopalni oznaczało nie tylko koniec epoki dla Inowrocławia. Miasto straciło dostęp do unikalnych na skalę europejską wypłukanych komór, które miały nie tylko walory estetyczne, ale też właściwości zdrowotne. Przemysł lokalny, uzależniony od kopalni, praktycznie stanął w miejscu. Pod miastem do dziś znajduje się około 300 kilometrów słonych chodników – podziemny labirynt, który pozostał niedostępny po zalaniu kopalni.

Inowrocławska sól wyróżniała się na tle innych złóż naturalną kolorystyką – występowała w odcieniach różu, czerwieni, bieli i szarości, co czyniło ją wyjątkową nie tylko w Polsce, ale w całej Europie.

Co zobaczysz na wystawie

Ekspozycja rozciąga się na dziesięć sal wystawowych w podziemiach teatru. Każda z nich opowiada inny fragment historii kujawskiego solowarstwa – od starożytności, przez średniowiecze, aż po ostatnie dni działalności kopalni. Zwiedzanie zaczyna się od stylizowanej windy przypominającej górniczą klatkę, co od razu wprowadza w odpowiedni nastrój.

Wnętrza wyłożone autentyczną solą kamienną robią wrażenie. Kolorystyka ścian – od delikatnego różu po intensywną czerwień – przypomina, że to nie zwykłe muzeum, ale próba odtworzenia atmosfery prawdziwej kopalni. Dodatkowo lampki solne i grudki soli tworzą niesamowity klimat, szczególnie w przyciemnionych pomieszczeniach.

Wśród eksponatów znajdziesz:

• Wagonik z oryginalnymi odwiertami solnymi
• Narzędzia i sprzęty górnicze używane w kopalni
• Telefony i aparaty tlenowe
• Górnicze lampy różnych typów
• Żyrandole wykonane całkowicie z soli
• Kapliczkę z wykutym w bryle solnej krzyżem

Wszystkie przedmioty są oryginalne, pochodzą z prawdziwej kopalni. Nie są to rekonstrukcje czy repliki – to sprzęty, których używali górnicy pracujący setki metrów pod ziemią.

Film dokumentalny z wnętrza kopalni

Zwiedzanie warto zakończyć krótkim seansem filmowym. To rzadka okazja, żeby zobaczyć korytarze inowrocławskiej kopalni tuż przed jej zalaniem w 1986 roku. Nagrania pokazują miejsca, do których dziś nikt nie ma dostępu – podziemne komory i chodniki, które na zawsze pozostaną pod wodą. Film trwa kilkanaście minut, ale doskonale dopełnia całą ekspozycję.

Pod Inowrocławiem wciąż znajduje się około 300 kilometrów podziemnych korytarzy zalanych wodą – pozostałość po kopalni Solno, która była jedną z największych w regionie.

Dlaczego Inowrocław nazywany jest miastem na soli

Nazwa ta nie wzięła się znikąd. Bogate podziemne pokłady soli i tradycje jej warzenia sięgają czasów średniowiecza. Przez stulecia sól była głównym źródłem dochodu dla mieszkańców. W starożytności i średniowieczu kujawska sól była ceniona nie tylko w Polsce – eksportowano ją daleko poza granice regionu.

Wystawa pokazuje, jak zmieniały się metody wydobycia i przetwarzania soli na przestrzeni wieków. Od prymitywnych warzelni po nowoczesne jak na tamte czasy technologie stosowane w kopalni Solno. To fascynująca lekcja historii przemysłu, opowiedziana przez przedmioty i autentyczne wnętrza.

Dla kogo jest ta wystawa

Miejsce sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu coś więcej niż suche fakty – klimatyczne wnętrza i autentyczne narzędzia górnicze robią wrażenie nawet na najmłodszych. Miłośnicy historii przemysłu docenią bogactwo eksponatów i szczegółowość opracowania poszczególnych epok. Kuracjusze odwiedzający Inowrocław często zaglądają tu w deszczowe dni.

Nie każdy wie, że ekspozycja jest dostępna także dla osób z ograniczeniami ruchowymi – choć znajduje się w podziemiach, zapewniono odpowiedni dostęp. Opiekun wystawy chętnie opowiada o eksponatach i odpowiada na pytania, co znacznie wzbogaca zwiedzanie.

Modernizacja i nowe eksponaty

W grudniu 2021 roku wystawa doczekała się gruntownej modernizacji i nowej sali. Dzięki współpracy Miasta Inowrocław z Powiatem Inowrocławskim udało się zgromadzić w jednym miejscu wszystkie eksponaty dokumentujące dzieje kujawskiego solowarstwa. Wcześniej część z nich była rozproszona w różnych lokalizacjach, co utrudniało turystom dostęp.

Nowo przekazane pamiątki pochodzą z Muzeum im. Jana Kasprowicza, które zmieniło sposób zagospodarowania swoich pomieszczeń. Celem było ułatwienie zwiedzającym poznania pełnej historii kopalni w jednym miejscu. Oficjalne otwarcie odnowionej wystawy odbyło się w Barbórkę – Święto Górnika, co nadało wydarzeniu dodatkowego znaczenia.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Wstęp na wystawę jest bezpłatny, co czyni ją idealną propozycją na deszczowy dzień lub spontaniczną wizytę. To rzadkość w przypadku tak bogatej i dobrze utrzymanej ekspozycji.

Godziny otwarcia:

• Wtorek–piątek: 9:00–16:00
• Sobota: 10:00–15:00
• Niedziela i poniedziałek: nieczynne

Lokalizacja: Teatr Miejski, Plac Klasztorny 2, Inowrocław. Wejście do wystawy znajduje się w podziemiach budynku teatru.

Kontakt: tel. 506 530 401 – pod tym numerem można uzyskać dodatkowe informacje o wystawie lub umówić się na zwiedzanie z przewodnikiem.

Ile czasu przeznaczyć? Spokojne zwiedzanie wszystkich dziesięciu sal zajmuje około godziny. Jeśli doliczyć czas na film dokumentalny i ewentualne rozmowy z opiekunem wystawy, warto zarezerwować sobie około 90 minut.

Dojazd: Plac Klasztorny znajduje się w centrum Inowrocławia, w pobliżu głównych ciągów komunikacyjnych. Parking dostępny w okolicy, choć w centrum bywa ciasno. Jeśli korzystasz z komunikacji miejskiej, większość linii autobusowych przejeżdża przez centrum miasta.

Wystawa działa pod opieką Kujawskiego Centrum Kultury i jest jedną z najchętniej odwiedzanych atrakcji turystycznych Inowrocławia, szczególnie wśród kuracjuszy korzystających z lokalnych uzdrowisk.

Stała Wystawa Solnictwa to miejsce, które pokazuje, jak ważną rolę w historii regionu odegrała sól. Nie jest to typowe muzeum – to raczej podróż w głąb ziemi i w czasie, do epoki, gdy Inowrocław żył z wydobycia białego złota. Autentyczne wnętrza, bogata kolekcja eksponatów i bezpłatny wstęp sprawiają, że warto wybrać się tam podczas pobytu w Kujawsko-Pomorskiem.