Nadgoplański Park Tysiąclecia Kruszwica

Nadgoplański Park Tysiąclecia to najmniejszy park krajobrazowy w województwie kujawsko-pomorskim, ale wcale nie oznacza to, że ma mało do zaoferowania. Niemal 10 tysięcy hektarów zróżnicowanych terenów wokół jeziora Gopło – od trzcinowisk po łąki pełne kwiatów, od lasów po pola uprawne – tworzy miejsce, gdzie historia Polski splata się z dzikością przyrody.

Park ma swoją siedzibę w zabytkowym pałacyku przy ulicy Popiela 3 w Kruszwicy, tuż przy słynnej Mysiej Wieży. To właśnie tutaj mieści się ekspozycja historyczna przybliżająca dzieje tego regionu.

Jezioro Gopło – serce parku krajobrazowego

Jezioro Gopło stanowi centralny punkt całego obszaru chronionego. To nie tylko malowniczy akwen wodny, ale przede wszystkim siedlisko 25 gatunków ryb – od szczupaków i sandaczy po sumy i leszcze. Woda ma tutaj dwie rynny, z których zachodnia jest głębsza i stanowi szlak żeglowny prowadzący aż do Bałtyku.

Wokół jeziora rozciągają się tereny, które od dziesięcioleci przyciągają ornitologów i miłośników obserwacji ptaków. W latach 1988-1995 zaobserwowano tu aż 179 gatunków ptaków, z czego 149 to gatunki lęgowe. Wilgotne łąki stają się miejscem koncentracji migrujących żurawi i gęsi, zwłaszcza gęsi gęgawy – herbowego ptaka parku.

Przed II wojną światową podejmowano już inicjatywy zmierzające do utworzenia na tym terenie Parku Narodowego. Ostatecznie w 1967 roku utworzono rezerwat przyrody, a w 1992 ustanowiono park krajobrazowy.

Co zobaczyć w siedzibie parku przy Mysiej Wieży

Siedziba Nadgoplańskiego Parku Tysiąclecia znajduje się w wyremontowanym zabytkowym budynku przy ulicy Popiela 3. To doskonały punkt startowy do zwiedzania – w środku czeka ekspozycja historyczna przybliżająca dzieje Nadgopla związane z początkami państwa polskiego.

Podczas specjalnych wydarzeń, jak Noc Muzeów organizowana we współpracy z PTTK Oddział Nadgoplański oraz Gminą Kruszwica, można bezpłatnie zwiedzić nie tylko siedzibę parku, ale także pobliską Mysią Wieżę i Kolegiatę. W maju 2025 roku od godziny 18:00 do 22:00 odbywało się takie wydarzenie z dodatkową wystawą starych pocztówek związanych z Kruszwicą.

Sam budynek to dawny pałacyk, który przeszedł gruntowną modernizację. Jego lokalizacja tuż przy Mysiej Wieży – pozostałości zamku zbudowanego przez Kazimierza Wielkiego i zniszczonego przez Szwedów w 1657 roku – sprawia, że wizyta tu łączy edukację przyrodniczą z historyczną.

Bogactwo flory i fauny

Nadgoplański Park Tysiąclecia zachwyca różnorodnością roślinności. Dotychczas zinwentaryzowano około 770 gatunków roślin, w tym bardzo cenne halofity (słonorośla) oraz rośliny ciepłolubne. Wiosną i latem łąki pokrywają się żółtymi łanami jaskra ostrego, kwitnie storczyk – kruszczyk błotny, oman wierzbolistny czy goryczka błotna.

Świat zwierząt reprezentują dziki, sarny, jelenie, piżmaki, jenoty i gronostaje. Ale to ptaki stanowią najbardziej rzucający się w oczy element tego ekosystemu. Na polach i w ogrodach spotkać można skowronki, pliszki żółte i pokrzewki ogrodowe. Szeroki zakres biotopów zasiedlają kosy, bogatki, modraszki, trznadle i krzyżówki.

Wilgotne łąki to królestwo świergotków łąkowych, czajek, cyranek, płaskonosów i batalionów. Właśnie te tereny stają się miejscem noclegów dla migrujących stad gęsi gęgaw – symbolu parku.

Dla kogo jest ten park

Nadgoplański Park Tysiąclecia to miejsce dla każdego, kto szuka kontaktu z naturą bez tłumów turystów. Miłośnicy obserwacji ptaków znajdą tu prawdziwy raj – warto zabrać lornetkę i aparat fotograficzny. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z edukacyjnych ścieżek i poznać historię regionu w siedzibie parku.

Wędkarze docenią bogactwo ryb w jeziorze Gopło, a pasjonaci historii połączą wizytę w parku ze zwiedzaniem Mysiej Wieży i innych zabytków Kruszwicy. Osoby aktywne mają do dyspozycji szlaki piesze i rowerowe, a także rejsy statkiem wycieczkowym „Rusałka”.

Park powstał nie tylko w celu ochrony przyrody, ale także zabezpieczenia wartości historycznych Nadgopla związanych z początkami państwa polskiego.

Aktywny wypoczynek w okolicy jeziora Gopło

Teren parku przecinają szlaki piesze i rowerowe, które pozwalają poznać różnorodność krajobrazów – od lasów przez łąki po trzcinowiska nad brzegiem jeziora. Trasy nie są szczególnie wymagające, więc sprawdzą się także dla mniej wprawionych turystów.

Ciekawą opcją jest rejs statkiem wycieczkowym „Rusałka”, który pozwala zobaczyć park z perspektywy wody. To doskonała okazja, by podziwiać brzegi jeziora Gopło i obserwować ptactwo wodne w ich naturalnym środowisku.

W okolicy znajduje się także Ośrodek Edukacji Ekologicznej „Rysiówka” w Siemionkach (gmina Jeziora Wielkie), który prowadzi działalność edukacyjną związaną z ochroną przyrody.

Informacje praktyczne – jak dotrzeć i co warto wiedzieć

Siedziba Nadgoplańskiego Parku Tysiąclecia mieści się przy ulicy Popiela 3 w Kruszwicy, tuż obok Mysiej Wieży. Do Kruszwicy można dojechać samochodem – miasto leży przy drodze wojewódzkiej nr 255, około 15 km od Inowrocławia.

Wstęp na teren parku krajobrazowego jest bezpłatny – to obszar otwarty dla wszystkich. Zwiedzanie ekspozycji historycznej w siedzibie parku oraz Mysiej Wieży odbywa się podczas specjalnych wydarzeń, takich jak Noc Muzeów (wówczas również bezpłatnie), lub w ramach regularnych godzin otwarcia.

Kontakt z parkiem: ul. Popiela 3, 88-150 Kruszwica, tel./fax: 52 35 15 415. Warto wcześniej sprawdzić aktualne godziny otwarcia siedziby i ekspozycji na stronie parki.kujawsko-pomorskie.pl/npt.

Na spacer po terenie parku warto przeznaczyć co najmniej pół dnia, zwłaszcza jeśli planuje się obserwację ptaków lub rejs statkiem. Połączenie wizyty w siedzibie parku ze zwiedzaniem Mysiej Wieży i okolic jeziora Gopło może zająć cały dzień.

Park obejmuje obszar trzech gmin: Kruszwicy, Jezior Wielkich oraz Piotrkowa Kujawskiego. Łączna powierzchnia wynosi około 10 tysięcy hektarów, z czego ochroną rezerwatową objęte jest ponad 2300 hektarów.